Döviz Kurlarında Hicri Takvim Etkisi: Türkiye Örneği

0

Döviz Kurlarında Hicri Takvim Etkisi: Türkiye Örneği

Yrd. Doç. Dr. Engin Küçüksille
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Muhasebe ve Finansman ABD

Özet: Bu makalenin amacı, Türkiye döviz piyasalarındaki USD/TL ve EURO/TL parite getirilerinde Hicri Takvim etkisinin araştırılmasıdır.

Davranışsal finans, yatırımcıların yatırım sırasında sınırlı kavramsal yetenekleri ile karar verdiklerinde Etkin Piyasa Hipotezi ve devlete karşı olan bir yaklaşımdır. Davranışsal finansta, aynı zamanda yatırımcıların her zaman rasyonel olarak davranmadıkları ve sıklıkla irrasyonel davranmaları tanımlanır. Çünkü onların sınırlı kavramsal yetenekleri ve bu irrasyonel davranışları, finans piyasalarında fiyat anomalilerini oluşturur. Bu anomalilerin bir tanesi takvim anomaliliğidir. Takvim anomaliliği konseptinde yılın bir ayında, haftanın bir gününde ve tatillerin öncesi veya sonrasında daha çok kazanmak mümkündür.

Takvim anomalileri üzerine bir çok çalışma mevcuttur ve sermaye piyasalarına çok fazla özen verildiği görülmektedir. Yabancı döviz piyasaları daha çok hacme ve yatırımcı çeşitliliğine sahip olmalarına rağmen, bunları dikkate alan takvim anomalileri hakkında sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Takvim anomalileri hakkındaki birçok çalışma miladi takvimi dikkate almaktadır. Hicri takvim hakkındaki çalışmalar ise, Müslüman ülkelerin sermaye piyasalarındaki Ramazan etkisi ile ilgilidir. Hicri takvime göre yabancı döviz piyasalarındaki takvim anomalisini inceleyen hiçbir çalışma mevcut değildir. Bu çalışmanın çıkış noktası da budur.

Hicri takvim, bir ay takvimidir ve 12 ay içerir, bu aylar; Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Receb, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, ve Zilhicce. Hicri takvimin her ayı, yeni hilalin doğuşuyla başlar. Her ay 29,53 gündür, bir ay yılında 354.35 gün vardır. Böylelikle ay takvimi, bir güneş yılına göre 11 gün daha kısadır.

Türkiye’nin dalgalı kur rejimi uygulamasına geçmesinden ötürü, veri kümesi 1 Muharrem 1422 (26 Nisan 2001) ile 29 Zilhicce 1435 (24 Ekim 2014) tarihleri arasında incelenmiştir. Öncelikle, miladi takvimin hicri takvime çevrilmesi için Diyanet İşleri Başkanlığının web sitesinden faydalanılmıştır. Daha sonra USD/TL ve EURO/TL parametreleri TCMB web sitesinden alınmıştır. Son olarak USD/TL ve EURO/TL aylık getirileri hesaplanmış ve hicri aylar içerisinde herhangi bir olağanlığın olup olmadığı bulunmaya çalışılmıştır. Hicri ayın normalitesi, hangi istatistik metodunu kullanacağımıza karar vermek için çok önemlidir.

Normalite test sonuçlarına göre bazı ayların sadece USD/TL değil EURO/TL getirilerinde de normal dağılım olmadığı görülmüştür. Böylelikle parametre dışı bir test olan Kruskal Wallis testinin kullanılmasına karar verilmiştir. Kruskal Wallis testi sonuçlarına göre Hicri ayların USD/TL ve EURO/TL parite getirilerinde kayda değer bir istatistik bulunmamaktadır. Çalışma sonuçlarına göre ayrıca:

Hicri takvimde, USD/TL ve EURO/TL döviz piyasaları Türkiye’de etkili piyasalardır. Çünkü Hicri ayların parite getirilerinde kayda değer bir farklılık yoktur.

1 Muharrem 1422 (26 Nisan 2001) ile 29 Zilhicce 1435 (24 Ekim 2014) tarihleri arasında USD/TL aylık ortalama getirisi % 0,49, EURO/TL aylık ortalama getirisi ise  %0,7’dir.

Safer, Şaban ve Rebiülevvel ayları en yüksek, Zilkade, Ramazan ve Cemaziyelevvel ise en düşük USD/TL ortalama getirisine sahiptir.

EURO/TL paritesinde ise Rebiülevvel, Şevval ve Safer ayları en yüksek, Rebiülahir, Zilhicce ve Ramazan ise en düşük getiriye sahiptir.

Genel olarak, Rebiülevvel ve Safer en yüksek ortalama getiriye sahip aylardır, Ramazan ise en düşük getiriye sahip aydır.

Bu çalışma, Hicri takvim etkileri hakkındaki yeni çalışmalara katkı sağlayacaktır.

 

Abstract The purpose of this paper is to investigate that if there is “the month of the year effect” in Hijri calendar in Turkey currency markets in terms of American Dollar/Turkish Liras and European Currency/Turkish Liras parity returns.

The behavioral finance is an approach which is oppose to the Efficient Market Hypothesis and state that the investors decide with their limited cognitive abilities when investing. In behavioral finance, it is also defined that investors do not always behave rationally and they frequently behave irrationally because their limited cognitive ability and this irrational behave generates price anomalies in financial markets. One of these anomalies is “calendar anomalies”. It is possible to gain more in a month of the year, a day of the week and before or after holidays in calendar anomalies concept.

There so many studies about calendar anomalies and it is seen that much more attention is given to the stock markets. Although the foreign exchange markets have more trading volume and variety of investors, there are limited number of studies about calendar anomalies which are taking into consideration the foreign exchange markets. The most of studies about calendar anomalies heve been taken into consideration the Gregorian calendar. The most studies about Hijri calendar are about “Ramadan Effect” in muslim countries’ stock exchange markets. There are not any studies about calendar anomalies examining the foreign exchange markets in Hijri calendar. So, this was the origin of this study.

Hijri calendar is a lunar calendar and consists of twelve months: Muharram, Safar, Rabi’al Awwal, Rabi’al Akhir, Jumada al-Ula, Jumada al-Akhira, Rajabi Shaban, Ramadan, Shawwal, Dhu al-Qa’dah and Dhu al’Hijjah. Each month of the Hijri calendar starts with the birth of the new lunar cycle. Each lunar month is 29,53 days, there are 354,36 days in a lunar year, so lunar calendar is consistently 11 days shorter than a solar year.

Because Turkey has begun to implement floating exchange rate regime, the data set has been examined from 2001 (1 Muharram 1422 (26 April 2001)) to the end of the last Hijri year (29 Dhu al-Hijjah 1435 (24 October 2014)). First of all, the Gregorian calendar has been converted into Hijri calendar by the help of the web site of Department of Religious Affairs of Republic of Turkey. Then, the data of USD/TL and EURO/TL parities have been extracted from the web site of Central Bank of the Republic of Turkey. After all the monthly returns of USD/TL and EURO/TL has been computed and tried to find that if there are normalities or not in Hijri months. The normality of Hijri months’ is so important in order to know which statistical method we will use.

According to the normality tests results, it has been seen that there were some months’ returns which are not normally distributed not only in USD/TL but also in EURO/TL. So, it has been decided to use Kruskal Wallis test which is one of nonparametric tests. According to the Kruskal Wallis test results, it is obviously revealed that there are not statitistically significant differences in Hijri months’ parity returns in terms of USD/TL and EURO/TL. The study results also Show the followings:

In Hijri calendar, The USD/TL and EURO/TL foreign exchange markets are efficient markets in Turkey. Because, there are not statitistically significant differences in Hijri months’ parity returns.

In the period of 1 Muharram 1422 (26 April 2001) to 29 Dhu al-Hijjah 1435 (24 October 2014), the monthly mean return of USD/TL is % 0,49 and EURO/TL is %0,7.

The Safar, Sha’ban, Rabi’al-Awwal have the highest and Dhu al-Qa’dah, Ramadan, and Jumada al-Ulahave the lowest mean returns respectively in USD/TL parity.

In EURO/TL parity, Rabi’al-Awwal, Shawwal and Safar have the highest and Rabi’al Akhir, Dhu al Hijjah and Ramadan have the lowest mean returns respectively.

The common months which have the highest mean returns are Rabi’al-Awwal and Safar have the lowest mean return is Ramadan.

The study will contribute to the future studies about Hijri calendar effects.

 

 

Kaynak: Bu bildiri, 21-23 Ekim 2015 tarihinde yapılan Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Kongresi’nde sunulmuştur.

 

Share.

Yazar Hakkında

Yorum yaz