Hürmetli Aylar

0

Receb ayı da aylar içinde müstesna, önemli, kıymetli, mübarek, kudsî olan aylardan birisidir. Haram aylardandır. Haram aylar veya Arapça çoğuluyla söyleyecek olursak eşhur-u hurum. Eşhur, “şehir” yani “ay”” kelimesinin çoğulu; hurum da “haram” kelimesinin çoğulu, cem’i. Eşhur-u hurum, “haram aylar.”

Bu, Kur’ân-ı Kerîm’de geçen bir tabir, anlatım, söyleyiş. Kur’ân-ı Kerîm’de bu kelime geçiyor. Allahu Teâlâ hazretleri buyuruyor ki;

İnne iddete’ş-şuhûri indallahi’snâ aşera şehran fî kitâbillâhi yevme haleka’s-semâvâti ve’l-arda minhâ erbaatün hurum.

Allahu Teâlâ hazretlerinin takdiriyle, mukadderâtıyla bir yıl içindeki ayların sayısı 12 tanedir. Allahu Teâlâ hazretleri semâları, yeri yarattığı zamandan beri bu böyledir. 12’li bir taksimat olarak, bir yıl 12 aydır. Bunlardan dört tanesi haram aylardır.

“Haram” burada ne demek? “Muhterem” demek, “hürmetli” demek. “İçinde fısk ü fücûrun, ceng ü cidâlin, günahın, kavganın, kan dökmenin, can yakmanın, insanları üzmenin yasak olduğu; saldırmanın, vuruşmanın, dövüşmenin yasaklandığı aylar” demek.

Bunlar, haccın îfâ edilmiş olduğu üç ay; yani Zilkâde, Zilhicce ve Muharrem. Zilhicce ayı içinde hac görevleri yapılıyor. Zilkâde’de hac yapmak için ta uzaklardan oraya gelinecek bir ön zaman, fırsat olmuş oluyor. Muharrem de, hac yapıldıktan sonra dönmeyi sağlayan bir ay; bir sulh u sükûn, huzur ve barış ayı, kavgasız, gürültüsüz, çekişmesiz durulması gereken ay olmuş oluyor. Böylece hacılar hacca giderken ve hacdan dönerken -töreye göre- “kimse onlara dokunmasın” diye. Bu aylar içinde kan dökmek, kan davası gütmek vesaire gibi şeyler asla yapılmıyor. Herkes için selametle uzun yollardan, çöllerden, dağlardan, derelerden geçip haccını yapıp dönebilecek bir fırsat meydana gelmiş oluyor. Zilkâde, Zilhicce, Muharrem.

Zilhicce; Kurban bayramının olduğu, hacıların Arafat’a çıkıp hac vazifelerini yaptığı ay. Bir önünden, bir sonundan üç ay haram aylardan, muhterem aylardan. Ama bir de bunlardan ta uzakta Receb ayı var. Bu da haram aylardan birisi.

Ne kadar uzakta?

Sayalım: Muharrem, birinci ay. Hicrî takvimin, yılın 12 ayından birincisi Muharrem; Safer ikinci; Rebîülevvel, Rebîülâhir, üçüncü, dördüncü; Cumâdelûlâ, Cumâdelâhire veya Cemâziyelevvel, Cemâziyelâhir demiş ecdadımız. Arap kaidesine pek uygun değil ama böyle tanınıyor, altı. Ondan sonra Receb geliyor, yedinci ay.

Receb, Şaban, Ramazan aylarına da “Üç aylar” deniliyor. Receb, Şaban, Ramazan, üç mübarek ay, ‘Üç aylar’ deniliyor. Bunlar da ibadet bakımından, içinde ibadet yapmak bakımından, dinî yönden, İslâmî bakımdan önemli olan üç ay oluyor. Receb, bu üç ayın başlangıcı oluyor.

Demek ki yılın aylarına şöyle baktığımız zaman özetleyecek olursak haccın yapıldığı “Zilkâde, Zilhicce, Muharrem” ayları var, onlarla beraber, onlardan ta uzakta yedinci ay olan “Receb ayı” var, dört ay.

Üç hac ayı ve bir de uzaktaki ayrı olarak bulunan Receb ayı, dört ay, eşhur-u hurum, “haram aylar” olmuş oluyor.

Bu Receb ayı, öteki birbirine yakın, peş peşe olan aylardan uzakta, yedinci ay olduğundan ona Recebü’l-ferd, yani “tek başına olan ay” denmiş. Receb ayının böyle bir sıfatı var; ferd, yani ötekiler gibi grup halinde değil, peş peşe değil, onlardan uzakta, ayrı Recebü’l-ferd. Yılın aylarından dördü haram aylar.

Bunlardan ayrı bir de, ‘Üç aylar’ dediğimiz mübarek aylar var. Bunlar da “Receb, Şaban, Ramazan” oluyor. Ramazan’ın kutsallığı içinde Kadir Gecesi olmasından, oruç tutulmasından, teravih namazı kılınmasından… Ondan evvelki Receb ve Şaban ayları da, bu Ramazan’a doğru insanları hazırlayan bir kutsal, mânevî mevsim olmuş oluyor. Yılın içinde bir de, ‘Üç aylar’ denince bunları bilmemiz lazım.

“Haram aylar” deyince, birisi ayrı, üçü beraber olan, o saydığımız Zilkâde, Zilhicce, Muharrem ve bunlardan uzakta Receb ayını düşüneceğiz. ‘Üç aylar’ dediğimiz zaman da, -Bu terimlerden, bu tabirlerden ne anlamamız gerekiyor?- “Üç aylar” dediğimiz zaman da, Receb, Şaban ve Ramazan’ı anlamamız lazım.

Prof. Dr. Mahmud Es’ad COŞAN

 

 

*Mahmud Es’ad Coşan (Rh.A.) Hocaefendi’nin 06 Kasım 1997 tarihinde Akradyo’ya yaptığı “Recep Ayında Tevbe Etmenin Önemi, Regaip Kandilinin Önemi ve Gereğince İdrak Etmek” konulu sohbetinden alınmıştır.

 

Share.

Yazar Hakkında

Yorum yaz